MKİ-dən texnologiya nəhənglərinə Çinlə bağlı xəbərdarlıq Apple və ABŞ iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyətli bir risk yaradır.

Apple-ın baş direktoru Tim Kuk Silikon Vadisində gizli MKİ brifinqindən sonra texnologiya dünyasını silkələyəcək açıqlamalar verib. New York Times qəzetinin dərc etdiyi məlumata görə, 2023-cü ildə təhlükəsiz bir otaqda keçirilən bu görüşdə paylaşılan hərbi ssenarilər Kuku o qədər narahat edib ki, o, öz sözləri ilə desək, "bir gözü açıq yata bilirdi".

Çinin Tayvan Planı Apple üçün kabusa çevrilə bilər

MKİ direktoru Uilyam Börns və Milli Kəşfiyyat direktoru Avril Heyns tərəfindən təqdim edilən brifinqin əsas mövzusu 2027-ci ilə qədər Çinin Tayvana hərbi müdaxiləsi ehtimalı idi. Bu, Apple üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir; çünki şirkət xüsusi hazırlanmış prosessorlarının 100%-ni Tayvan yarımkeçirici nəhəngi TSMC-dən alır. Mümkün bir işğal dünyanın ən böyük müqavilə çip istehsalçısı olan TSMC-nin nəzarətinin Çinə keçəcəyi anlamına gələ bilər.

TSMC-nin Arizona fabrikləri Apple-ı xilas etmək üçün kifayət edəcəkmi?

ABŞ Ticarət Katibi Gina Raimondonun rəhbərlik etdiyi iclasda texnologiya nəhənglərinin istehsal mərkəzlərini Tayvandan köçürmək istəməməsi tənqid edildi. TSMC Arizonada yeni istehsal müəssisələri tiksə də, mütəxəssislər bu müəssisələrin ümumi istehsalın yalnız kiçik bir hissəsini idarə edə biləcəyini söyləyirlər. Apple-ın 2026-cı ildə bu fabriklərdən 25% daha yüksək qiymətə 100 milyon çip alması gözlənilsə də, bu məbləğ Tayvanda əsas istehsalın itirilməsini kompensasiya etməkdən çox uzaqdır.

Yarımkeçirici Sənaye Assosiasiyasının (SIA) məxfi hesabatına görə, ABŞ Tayvan tökmə zavodlarına çıxışını itirərsə, ölkə iqtisadiyyatı 1929-cu il Böyük Depressiyasından daha pis bir zərbə ala bilər. Məlumatlar göstərir ki, Tayvan çip tədarükünün kəsilməsi ABŞ ÜDM-nin kütləvi şəkildə 11% azalmasına səbəb ola bilər. Bu ssenari yalnız Apple-a təsir etməyəcək; həmçinin Nvidia, AMD və Qualcomm kimi digər texnologiya nəhənglərini birbaşa təhdid edəcək.

Apple-ın 100 Milyard Dollarlıq İnvestisiya Planı

Apple-ın bu riskləri azaltmaq üçün ABŞ-a 100 milyard dollar investisiya qoymaq qərarı böhranın ciddiliyini vurğulayır. Bu vəsaitin bir hissəsi TSMC-nin Arizonadakı obyektlərinə, bir hissəsi isə ABŞ-da məhsulların yığılması üçün lazım olan infrastruktura xərclənəcək. Lakin Amerikada mürəkkəb texnoloji cihazların istehsalının çətinliyi bu strategiyanın uğuruna ən böyük maneə kimi qəbul edilir.